Հանրակրթական շախմատ առարկայի ծրագիր

Chess_king_and_pawns                                                                                    Շախմատ առարկայի ուսուցումը տարրական դպրոցում ունի կրթական մեծ ներուժ, որը պայմանավորված է հետևյալ առանձնահատկություններով՝
1.Շախմատը նպաստում է սովորողների տրամաբանական մտածողության զարգացմանը:
2.Շ
ախմատում զարգանում և կատարելագործվում են սովորողի երևակայությունը, վերլուծական կարողությունները, դրանով իսկ նպաստելով ուսումնական մյուս առարկաների ուսումնասիրմանը:

3.Շախմատում դրսևորվում է նպատակին հասնելու համար հետևողական և քրտնաջան աշխատանքի անհրաժեշտությունը, որը նպաստում է աշակերտի հոգևոր աշխարհի ձևավորմանը:
4.Շախմատը նպաստում է նաև աշակերտի ինքնադրսևորմանը, բարդ իրավիճակներում կողմնորոշվելու կարողությունների ձևավորմանը:
5.Շախմատը, պարունակելով գիտության, արվեստի և սպորտի տարրեր, աշակերտի մեջ զարգացնում է ինքնուրույն աշխատանքի միջոցով հաջողությունների հասնելու կարողություններ:
6.Սպորտի տեսանկյունից շախմատը զարգացնում է աշակերտի կամային որակները, մինչև վերջ պայքարելու, օբյեկտիվ լինելու, ճիշտ գնահատելու, ինչպես նաև արժանապատիվ պարտվելու կարողություններ:
7.Արվեստի առումով այն զարգացնում է աշակերտի ճաշակը, գեղեցիկը ընկալելու և գնահատելու կարողություններ:

Շախմատ առարկայի ուսումնական նպատակները

ձևավորել և զարգացնել աշակերտի մտավոր կարողությունները,
ձևավորել և զարգացնել աշակերտի ինքնակազմակերպման և ինքնուրույն գործունեության կարողություններ և հմտություններ,
զարգացնել աշակերտի ուշադրությունը, երևակայությունը, կամքի ուժը, աշխատասիրությունը, նպատակասլացությունը, համբերությունը,
զարգացնել աշակերտի հիշողությունը,
բացահայտել շախմատային օժտվածությամբ երեխաների:

Շախմատ առարկայի դասավանդման հիմանական սկզբունքները

շախմատային կրթության անհրաժեշտությունը բոլոր սովորողների համար,
յուրաքանչյուր աշակերտի համար հասանելիության ապահովում,
առարկայի ուսուցմանը սովորողների ակտիվ մասնակցություն,
առարկայի ուսուցման գործնական ուղղվածությունը:

Սովորողներին ներկայացվող պահանջներ

Գիտելիքներ, կարողություններ, հմտություններ

Ա խումբ

Նվազագույն մակարդակ

– Իմանա շախմատի խաղատախտակը՝ ուղղաձիգեր, հորիզոնականներ, անկյունագծեր:
– Ճանաչի խաղաքարերը և կարողանա դրանք ճիշտ դասավորել շախմատի խաղատախտակի վրա:
– Կարողանա բոլոր խաղաքարերով ճիշտ քայլել:
– Իմանա շախ, մատ, պատ հասկացությունները:
– Իմանա շախմատ խաղի նպատակը, խաղաքարերի մոտավոր արժեքները:
– Կարողանա ճիշտ փոխատեղում կատարել:
– Իմանա զինվորի քայլը՝ կողանցիկ վերցնելը:
– Կարողանա զինվորը փոխարկել որևէ խաղաքարի:
– Կարողանա մեկ քայլից մատ անել:

Բ խումբ

Միջին մակարդակ (ավելանում են Ա խմբի պահանջներին)

– Իմանա շախմատի խաղատախտակի բոլոր դաշտերի անվանումները:
– Կարողանա մատ անել մեկ թագուհով և երկու նավակով:
– Իմանա քայլի գրանցումը:
– Իմանա մանկական մատերը:
– Կարողանա կիրառել սկզբնախաղի սկզբունքները:
– Իմանա պարզագույն վերջնախաղեր:
– Կարողանա կիրառել քառակուսու կանոնը:
– Կարողանա օգտվել սատարման դաշտերից:
– Կարողանա մատային ծուղակներ ստեղծել:
– Լուծել երկքայլանի մատեր:
– Կարողանա խաղարկել տարադաշտ փղերի պարզագույն վերջնախաղեր:

Գ խումբ

Բարձր մակարդակ (ավելանում են Ա և Բ խմբերի պահանջներին)

– Կարողանա պարտիան գրանցել ամբողջությամբ:
– Կարողանա մատ անել մեկ նավակով, երկու փղով, փղով և ձիով (երբ մրցակցի արքան անկյունում է):
– Իմանա խեղդուկ մատի գաղափարը:
– Իմանա վերջին հորիզոնականի թուլության մասին:
– Իմանա տարադաշտ թվերով վերջնախաղեր:
– Իմանա մարտավարական մտահղացումներ:
– Կարողանա շախմատային պարտիայի ընթացքում ճիշտ օգտվել ժամացույցից:
– Կարողանա շախմատ խաղալ ըստ պլանի:
– Կարողանա կիրառել վերջնախաղի սկզբունքները:
– Իմանա զինվորային, թագուհին՝ զինվորի դեմ, նավակը՝ զինվորի դեմ, ձին՝ զինվորի դեմ վերջնախաղեր:
– Կարողանա իրացնել նյութական առավելությունը

Արժեքային համակարգ

 • Գիտակցի և արժևորի շախմատի դերը երևակայության, տրամաբանական մտածողության, կամային որակների, դժվարին իրավիճակներում կողմնորոշվելու կարողությունների ձևավորման և զարգացման գործում,
Գնահատի արդարությունն ու ազնվությունը,
Կարևորի ուշադիր և կենտրոնացված աշխատանքը,
Գիտակցի համագործակցված աշխատանքի կարևորությունը

Ծրագիր

ԹԵՄԱ 1. Ծանոթություն շախմատի հետ:

ԹԵՄԱ 2. Արքա, թագուհի:

ԹԵՄԱ 3. Շախ: Շախ և մատ: Պատ:

ԹԵՄԱ 4. Նավակ, փիղ, ձի:

ԹԵՄԱ 5. Զինվոր: Խաղաքարերի սկզբնական դասավորությունը և խաղաքարերի մոտավոր արժեքները:Փոխանակում:

ԹԵՄԱ 6. Փոխատեղում: Կողանցիկ վերցնելը: Զինվորի փոխարկում:

ԹԵՄԱ 7. Դաշտերի անվանումները: Քայլերի գրանցում:                                                                                                                                                                                                                                                    ԹԵՄԱ 8. Մատ թագուհով, երկու նավակով և մեկ նավակով:

ԹԵՄԱ 9. Մատ վերջին հորիզոնականում, մանկական մատ:

ԹԵՄԱ 10. Պաշտպանություն, անպաշտպան խաղաքար:

ԹԵՄԱ 11. Կապ, բաց հարձակում:

ԹԵՄԱ 12. Մատային դիրքերի ստեղծում: Խաղի գրանցում: Սկզբնախաղ:

ԹԵՄԱ 13. Բաց հարձակման նախապատրաստում: Երկքայլանի մատային խնդիրներ:

ԹԵՄԱ 14. Նյութական առավելություն և որակ: Պաշտպանություն մատից: Խուսափում                                         պատից: Մահապարտ նավակ:

ԹԵՄԱ 15. Թագուհին՝ զինվորի դեմ: Զինվորային վերջնախաղեր. քառակուսու կանոնը: Զինվորային վերջնախաղեր. սատարման դաշտեր: Զինվորային վերջնախաղեր. Զինվորների մրցավազք:Զինվորային վերջնախաղեր. կրկնակի սպառնալիք արքայով: Զինվորային վերջնախաղեր. քայլի հերթականության կարևորությունը սատարման դաշտերը գրավելու համար:

ԹԵՄԱ 16. Մատ երկու փղով: Դիրքերի համեմատում:

ԹԵՄԱ 17. Սխալի ուղղում: Մատ երկու քայլից:

ԹԵՄԱ 18. Նյութական առավելության իրացում: Փիղ և եզրային (նավակի) զինվոր:

ԹԵՄԱ 19. Մատային դիրքերի ստեղծում: Օգնական մատ:

ԹԵՄԱ 20. Վերջնախաղեր. նավակը՝ զինվորի դեմ: Եռաքայլ մատային դիրքեր: Մարտավարական                     մտահաղացումներ. ծանրաբեռնված խաղաքար:

ԹԵՄԱ 21. Մատային ծուղակներ: Անցունակ զինվորը՝ որպես մարտավարական հնարք:

ԹԵՄԱ 22. Երկքայլանի մատային խնդիրներ. Ցուգցվանգ: Ճառագայթային գրոհ: Միջանկյալ շախ:

ԹԵՄԱ 23. Վերջնախաղեր. ձին՝ զինվորի դեմ: Ձիով և փղով մատ:

ԹԵՄԱ 24. Վերջնախաղեր` տարադաշտ փղերով: Հավերժական շախ:

ԹԵՄԱ 25. Ծուղակներ. Թագուհին՝ ծուղակում: Ծուղակներ. այլ խաղաքարերը ծուղակում:

ԹԵՄԱ 26. Ընթացիկ պլան. կանխարգելում: Ընթացիկ պլան. տարբեր մարտավարական գործողություններ: Ընթացիկ պլան. մարտավարում և թույլ դաշտեր: Ընթացիկ պլան. թույլ դաշտերի օգտագործումը փոխանակումների միջոցով: Լավ ձին՝ վատ փղի դեմ: Ընթացիկ պլան. փոխանակում:

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s